skepfile·be

Oude wetenschappelijke publicaties, toevallige vondsten in de n^de-handse boekenwinkel, ik blijf er een zwak voor hebben. En soms denk ik zelfs dat er een onderwerp voor een blog in zit. Ach ja.

Met een beetje chance duikt Schönfelds Historiese grammatika van het Nederlands uit 1932 op, waarin vol enthousiasme de vondst wordt aangekondigd van wat toen de oudste Nederlandse zin beschouwd werd, u weet wel, “Hebben olla vogola…”. Of verschijnt er een uitgave van Natuurwetenschappelijk Tijdschrift (14^e jaargang, 1932) in de rommelbakken, waarin de eerste stappen worden gezet naar het “phonetisch onderzoek van het stridulatiegeluid der mieren” en “den oorsprong der genocyten bij Werveldieren en inzonderheid  der oerkiemcel bij de Zoogdieren” uit de doeken wordt gedaan. Dank u, Gentse boekentoren!

Even toevallig stootte ik op twee jongere volumes van Natuurwereld. Jaarboek gewijd aan natuurkennis en wetenschap, uit 1965 en 1968. Natuurwereld werd vanaf 1934 uitgegeven door Biokosmos, de “Vrije Vereniging voor Natuuronderzoekers en Wetenschappelijke Publicisten op idealistische grondslag”. Algemeen redacteur was Jos van Limbergen (1902-1975), die ook de meeste artikels voor zijn rekening nam. Als Benjamin Gorvels schreef hij over biologie, onder zijn echte naam wijdde hij zich vooral aan stukken over astronomie en de toen zeer prille ruimtevaart.

Strijdend Vlaams-katholieke reactionairen en oerconservatieven, zulke auteurs schoffelen wij van het Book Liberation Movement normaal gezien een beetje verder naar achteren op de boekenplank, terwijl we terloops controleren of de ketting nog strak genoeg zit. Maar voor Jos Van Limbergen maken we, weliswaar zéér schoorvoetend, een uitzondering. “Nobody’s perfect” mompelen we dan maar.

Al bij al is Jos Van Limbergen een boeiende en zeker niet onbelangrijke figuur: zijn eerste publicatie, Van wondere dingen: wetenschappelijke praatjes, verscheen reeds in 1929, het eerste van een bewonderenswaardige stroom aan populariserende wetenschappelijke boekwerken. Hij zette zich in voor volwassenenvorming en -onderwijs, voor de volksverheffing. Education proletaire, proletarische opvoeding, quoi, moest hij geen rabiate communistenvreter geweest zijn. In de jaren zestig, getuige verschillende artikels in het jaarboek van 1968, probeerde hij op zijn typische, bezielende manier het grote publiek te overtuigen van het belang van natuurbescherming. En als amateur-astronoom richtte hij, samen met de pastoor Hendrik Van Gaal, de volkssterrenwacht Urania (te Hove) op.

Het citaat:

De geestelijke vermogens van de vrouw zijn niet geringer dan die van de man. Maar in het verleden kregen de vrouwen zelden of nooit gelegenheid om zich praktisch met de wetenschappen in te laten. Nu reeds zijn vrouwen in allerlei wetenschappelijke laboratoria de gelijken van hun mannelijke kollega’s. In de toekomst zal het aantal vrouwelijke geleerden snel toennemen. Dit jaarboek heeft nagenoeg evenveel lezeressen als lezers.

PS:
Met Life Award voor professor Christine Van Broeckhoven